Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 wymaga informowania o 14 grupach alergenów zarówno w żywności opakowanej, jak i nieopakowanej (restauracje, food trucki, stołówki). Piadina z mąki pszennej zawsze zawiera gluten, a w zależności od nadzienia także m.in. mleko, jaja, soję, sezam, orzechy, seler czy gorczycę. W produkcie pakowanym alergeny wyróżnia się w wykazie składników, a w gastronomii informację podaje się w karcie, na tablicy lub w innej łatwo dostępnej formie.
14 grup alergenów w kontekście piadiny
| Alergen | Gdzie może wystąpić |
|---|---|
| Zboża zawierające gluten | ciasto (pszenica), panierki, niektóre sosy |
| Mleko i produkty pochodne (w tym laktoza) | sery, śmietanowe sosy, masło, mascarpone, krem czekoladowy |
| Jaja | majonez, sosy, niektóre wędliny, wypieki słodkie |
| Orzechy | pesto, krem czekoladowo-orzechowy, posypki |
| Orzeszki ziemne (arachidowe) | sosy, mieszanki orzechowe, posypki |
| Soja | sosy, wędliny, pasty, tofu |
| Sezam | hummus, tahini, posypki |
| Seler | przyprawy, sosy, wędliny |
| Gorczyca | musztarda, sosy |
| Ryby i skorupiaki, mięczaki | nadzienia rybne, sosy z dodatkiem owoców morza |
| Łubin | niektóre mąki i wypieki |
| Dwutlenek siarki i siarczyny (>10 mg/kg lub l) | suszone owoce, niektóre przetwory, sosy |
Tabela jest skrótem i nie zastępuje listy z rozporządzenia ani specyfikacji dostawców. Zawsze weryfikuj skład w dokumentach producenta, bo receptury sosów i wędlin zmieniają się bez ostrzeżenia.
Żywność opakowana
W wykazie składników alergeny wyróżnia się graficznie (pogrubieniem, inną czcionką lub kolorem tła). Jeśli wykaz składników nie jest wymagany, zawiera się wyraz „zawiera” z nazwą alergenu. Dodatkowo obowiązują: nazwa środka spożywczego, ilość netto, termin przydatności lub data minimalnej trwałości, warunki przechowywania, nazwa i adres podmiotu odpowiedzialnego, deklaracja wartości odżywczej (z wyjątkami) i, w razie potrzeby, kraj pochodzenia. Wszystkie informacje podaje się po polsku. Zakres wyjątków dla małych ilości zależy od przepisów krajowych.
Żywność nieopakowana: lokal, food truck, catering
Informacja musi być łatwo dostępna, widoczna i czytelna. Najczęściej realizuje się ją w menu lub na tablicy z oznaczeniem alergenów przy każdej pozycji. Obsługa powinna umieć odpowiedzieć na pytania klienta i nie zgadywać. W Polsce przepisy krajowe dopuszczają przekazywanie informacji także w innych formach, pod warunkiem że są łatwo dostępne dla konsumenta; szczegóły sprawdź w aktualnym brzmieniu przepisów lub w inspektoracie sanitarnym.
Zanieczyszczenie krzyżowe
- Osobne narzędzia, deski i pojemniki dla pozycji z alergenami (np. sezam, orzechy).
- Kolejność produkcji: od mniej alergennych do bardziej.
- Mycie po alergenach według zwalidowanej procedury.
- Rękawiczki wymieniane między czynnościami, higiena rąk.
- Kontrola dostaw: zmiana składu surowca wymaga aktualizacji macierzy.
Ostrzeżenia typu „może zawierać” nie wynikają z rozporządzenia jako obowiązek i nie zastępują środków kontroli. Powinny opierać się na ocenie ryzyka. Dla „bezglutenowych” obowiązują ostrzejsze wymagania: poniżej 20 mg/kg glutenu (rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 828/2014), co piadina z mąki pszennej bez zmiany surowców i linii nie spełni.
Macierz alergenów w praktyce
- Wypisz wszystkie pozycje karty i wszystkie składniki każdej z nich.
- Dla każdego składnika sprawdź alergeny w specyfikacji dostawcy.
- Zbuduj tabelę „pozycja × alergen” i zatwierdź ją w firmie.
- Zaktualizuj kartę lub tablicę dla klientów i przeszkol obsługę.
- Przy każdej zmianie składnika lub dostawcy powtórz weryfikację.
- Prowadź zapisy: kto, kiedy i na jakiej podstawie zatwierdził zmianę.
Szersze omówienie w kontekście produkcji znajdziesz na stronie Produkcja, a dla mobilnej gastronomii na stronie Food truck i catering. Szkolenia z alergenów opisujemy na stronie Szkolenia.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy w food trucku trzeba informować o alergenach?
Tak. Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 wymaga informacji o alergenach także przy żywności nieopakowanej. Informacja musi być łatwo dostępna i czytelna, np. na karcie lub tablicy.
Czy piadina może być bezglutenowa?
Z mąki pszennej nie. Dla oznaczenia „bezglutenowy” gluten nie może przekraczać 20 mg/kg (rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 828/2014), co wymaga innych surowców i kontroli linii.
Czy zapis „może zawierać” jest obowiązkowy?
Nie jest wymagany przez rozporządzenie 1169/2011 jako obowiązek i nie zastępuje środków kontroli. Powinien wynikać z oceny ryzyka.
Źródła i przypisy
- Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, EUR-Lex
- Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 828/2014 (informacje o braku glutenu), EUR-Lex
- Zawiadomienie Komisji w sprawie informacji o alergenach (2017/C 428/01), EUR-Lex
Treść zweryfikowano w źródłach publicznych: 10 października 2026. Przepisy mogą ulegać zmianom; przed decyzją prawną sprawdź aktualne brzmienie aktów lub zapytaj właściwy organ.